Додека траектот се приближува кон пристаништето Собра, првата средба со Млет претставува визуелен шок. Наместо оголениот далматински карст, пред вас се издига планина што излегува од морето, целосно обвиена во густа, темнозелена наметка од алепски бор и црника. Млет не е само најзелениот хрватски остров; тој е и древната Мелита, каде што, според легендата, боговите и хероите барале засолниште.
Млет е идеален за „бавно патување“.
Во оваа статија, ве водиме низ секој агол на островот – од солени езера што ја пркосат природата и врвови што нудат погледи сè до Италија, до скриени песочни лагуни.
Национален парк Млет: Геолошки феномен и „Море во море“
Северозападниот дел од островот (кој покрива речиси една третина од неговата вкупна површина) беше прогласен за национален парк во 1960 година. Неговите најфасцинантни карактеристики се Големото Езеро (*Велико Језеро*) и Малото Езеро (*Мало Језеро*). Иако се нарекуваат езера, тие всушност се длабоки заливи исполнети со морска вода што се поврзуваат со отвореното море преку тесни канали (како што е Солинскиот канал).
Малото Езеро, кое достигнува длабочина од околу 29 метри, е вистински природен феномен. Поради ограничената циркулација на водата, во лето е до 5 степени потопло од околното море, што го прави популарно место за капење. Интересно е што концентрацијата на сол тука е поголема отколку во околното море поради испарувањето.
Со длабочина од 46 метри, ова големо езеро крие уште една тајна: струите во каналот близу мостовите, кои го менуваат правецот на секои шест часа поради плимата и осеката. Станува збор за природен спектакл што монасите некогаш го искористувале за придвижување на своите воденици.
Островчето Света Марија: „Остров во рамките на остров“
Во јужниот дел на Големото Езеро (Veliko Jezero) се наоѓа островчето Света Марија – светски реткост и визуелен симбол на Млет.
Овде во 12-тиот век бил изграден бенедиктински манастир (во романски стил), кој со векови служел како културен и научен центар. Монасите создале богата библиотека и ја проучувале флората на островот.
Интересен факт: Според легендата, бенедиктинците ги донеле мунгосите на островот за да ги истребат отровните змии. Денес на Млет нема отровни змии, но мунгосите станале постојани – и прилично шармантни – жители на островот.
Бродовите на соларен погон, управувани од Националниот парк, ги превезуваат посетителите до островчето, демонстрирајќи ја примерната посветеност на локалните власти кон заштитата на животната средина; навистина, Млет е вистинско хрватско богатство. Ви препорачуваме да ручате – или барем да направите пауза за кафе – во ресторанот сместен во рамките на манастирските ѕидини, за целосно да го доживеете мирот и спокојството што ја дефинираат душата на ова островче.
Најубавите видиковци на Млет: каде што погледот допира до хоризонтот
За вистинските истражувачи, Млет нуди патеки што водат до „покривот на островот“ –
Монтокук (253 м надморска височина).
Патеката започнува од селото Пристаниште, познато и како Помена. Долга е приближно 3 км и се смета за умерено тешка од страна на планинарите и љубителите на трекинг.
Од оваа точка се пружа прекрасен поглед – како од разгледница – кон двете езера и островчето Света Марија. На врвот се наоѓа противпожарна набљудувачница каде што дежурните лица будно ја надгледуваат шумата 24 часа на ден; тие со задоволство им ги покажуваат знаменитостите на посетителите од оваа неодамна обновена видиковка.
Велики Градац (272 м надморска височина)
Патеката што води од правец на Полаче е донекаде стрмна. Рутата кај Велики Градац е долга приближно 4 км.
Од оваа точка на Мљет, погледот се отвора кон отвореното море; во ведри денови може да се видат контурите на островите Ластово и Корчула, па дури и врвовите на Апенините во Италија.
Врвот Торач – Бабино Поље
За оние кои сакаат да го истражат централниот дел на островот, овој врв нуди поглед на огромните шумски пространства што го прават Мљет „бели дробови на Јадранот“.
Патеки за пешачење и возење велосипед – километри недопрена природа
Кружната патека околу Големото Езеро (Veliko Jezero) е долга 12 километри, целосно рамна и добро одржувана. Идеална е за велосипедисти и семејства. Патеката минува низ густа сенка, што ја прави пријатна дури и при најсилно сонце.
MGP – Планинарска патека на Мљет
За сериозните планинари, оваа патека долга 43 километри се протега од Помена на запад до Саплунара на исток. Обично се поминува за 3 до 4 дена.
Пештерата на Одисеј – геометријата на сината светлина
Во близина на Бабино Поље се наоѓа дупка во земјата што крие она што сигурно е една од најубавите морски пештери во Јадранското Море.
Легендата вели дека Одисеј останал тука седум години откако го насукал својот брод на Млет, и дека нимфата Калипсо го „маѓепсала“ со убавината на островот (иако наводно и со нејзината :).
Совет за желба: Посетете ја пештерата напладне (помеѓу 12:00 и 13:30 часот). Тогаш сончевите зраци удираат под совршен агол низ отворот на врвот на пештерата, создавајќи спектар од сини и тиркизни нијанси што не можат да се опишат – тие едноставно мора да се доживеат од прва рака.
Најдобрите плажи на Млет – песочен рај и скриени заливи
Додека на северот од островот се наоѓаат езера, југот и истокот кријат крајбрежни плажи што можат да се мерат со оние на Карибите.
Скриени оази – Најубавите плажи на островот Мљет
Иако предсезоната е време првенствено резервирано за планинарење, мај и почетокот на јуни често можат да донесат изненадувачки идеални температури за тоа прво храбро пливање по напорно планинарење.
Саплунара и Блаце (Лимуни): Овие прекрасни песочни лагуни се наоѓаат на крајниот југоисточен крај на островот. Саплунара е заштитен пејзаж со фин, мек песок и борова шума што обезбедува природна сенка, додека Блаце наликува на осамена лагуна – совршена за опуштање и на умот и на телото.
Сутмихољска: Оваа прекрасна плажа на Мљет се наоѓа во централниот дел на островот, во близина на Бабино Поље. Во суштина, тоа е залив со камчиња обрабен со стрмни карпи, нудејќи поглед на кристално чистото отворено море.
Плажа Гонотурски Залив: Сместена на западната страна од островот, оваа скриена, дива плажа е идеална за оние кои бараат целосна осаменост.
Како да стигнете до Млет? Траекти и пристаништа
Млет е добро поврзан со копното и со соседните центри, при што распоредот на пловење се менува и бројот на поаѓања се зголемува како што напредува предсезоната.
Брзите катамарани на компанијата „Капетан Лука“ (Krilo) го поврзуваат островот со Сплит, Брач, Хвар и Корчула, при што пристануваат во пристаништата Помена или Собра. Ова е одлична опција за патници кои патуваат пеш.
Од Дубровник, катамараните „Нона Ана“ (или линија на „Јадролинија“) редовно пловат до пристаништата Собра и Полаче.
Ако патувате со автомобил, најдобрата рута до Млет е преку полуостровот Пељешац и Пељешачкиот мост. Најсигурната и најпопуларната врска за оние со возила е траектната линија на „Јадролинија“ што сообраќа меѓу Прапратно (Пељешац) и Собра (Млет). Пловењето трае само 45 минути, а се одвива повеќе пати во текот на денот.
Мљетска гастрономија – Што да пробате и пиете?
По километри пешачење, вашето тело копнее по освежување, а Мљет нуди автентична кујна вкоренета во земјоделските и риболовните традиции.
*Мљетските макарули* се традиционални рачно изработени тестенини обликувани на вретено, послужени со богат сос направен од локално козјо сирење, лук и маслиново масло, пржени во путер. Тоа е вистински енергетски поттик за планинарите.
Козјо сирење конзервирано во масло и сушен октопод претставуваат вистинска гозба за непцето. Мљет е познат по своите диви кози и богатиот морски свет. Сушениот октопод со јајца е традиционален појадок или предјадење.
Едноставно мора да пробате *пека* – без разлика дали е јагнешко или октопод 🙂 Бавно готвен под железен капак со ѕвоно заедно со локални компири кои ги впиваат сите сокови, тоа е навистина незаборавен оброк.
Не смееме да ја заборавиме деликатесот на сушениот октопод со јајца! Ова е автентично јадење од Мљет кое нема да го најдете никаде на друго место. Октоподот прво се суши на сонце и на ветерот *бура*, а потоа се пржи во тава со кромид и јајца. Вкусот е интензивен, „од морето“ и незаборавен.
Што да пиете? Млет има долга традиција во производството на вино.
Задолжително пробајте го локалниот *Плавац мали* или локалното бело вино, *Мараштина*. За крај на денот, наздравете со чашка домашна ракија од рогач или од мирта.
Вина од Млет – автентични сорти од песочните почви на островот
Лозарството на Млет има долга историја, а неговата посебност лежи во почвата; лозјето често се наоѓа на полиња со мешавина од црвеница и песок, што на вината им дава карактеристична минералност.
Најпознатото вино од Млет е *Кулир*.
Станува збор за стара, автохтона сорта на црно грозје која речиси исчезнала, но во последниве години успешно е оживеана од локалните винари.
Оваа сорта се одликува со длабока рубин-црвена боја, полно тело и малку поостар вкус со ароми на шумско овошје. Совршено се вклопува со богати јадења како јастог „на бузара“ (динстан во сос од вино и домати) или јагнешко месо од Млет.
Покрај *Кулир*, на островот доминира и *Плавац мали*; овде, благодарение на специфичната микроклима и влажноста што ја обезбедуваат езерата, се добиваат вина кои се нешто посвежи и поелегантни од оние што потекнуваат од жешките падини на Пељешац.
Сорти на бело вино на Млет
Меѓу белите сорти, најзастапена е *Мараштина* (позната и како *Рукатац*); тоа е вино со златно-жолта боја и ароми на медитерански билки, кое е исклучително пријатно за пиење.
Иако *Грк* е можеби најпознатата сорта од островот Корчула, песочните полиња на Млет околу Саплунара се исто така идеални за неа, давајќи му на виното карактеристична нота на бадем и сол.
Совет: На Млет нема големи индустриски винарии. Најдобрите вина ќе ги најдете во малите семејни таверни („коноби“) во Бабино Поље или Говеѓари. Ако побарате „домашно црно вино“, голема е веројатноста дека ќе пиете вино што самиот винар го набрал, исцедил и преточил во подрумот, токму под местото каде што седите.
wish.hr
