Оние што се упатени, ја поврзуваат Тузла – третиот по големина град во Босна и Херцеговина – со нејзината долга историја на експлоатација на сол и со изреката: „Цела Тузла молзеше една коза…“
Остатокот од реченицата гласи: „…а потоа се фалеше дека живее од сирење“ – фраза што наводно се однесува на човек кој се спротивставил на наредбата на властите (во времето на Австро-Унгарија) да се истребат сите кози бидејќи ги уништувале дрвјата.
Тој ја криел својата коза, со што обезбедил дополнителен извор на храна за себе и за своите сограѓани (претворајќи ја оваа анегдота во сведоштво за заедништвото и меѓусебната помош).
Сепак, иако козата во оваа приказна можеби е симбол, а не вистинско животно, солта е неспорна реалност – таа го претставува не само успехот на градот, туку и, сосема буквално, неговиот пад.
Покрај тоа што коренот „Туз“ (што упатува на сол) се содржи во самото име на градот, првиот запис за ова подрачје го поврзува со поимот „град на солта“.
Во 950 година, во делото „За управувањето со царството“, византискиот цар Константин VII Порфирогенит (905–959) – кој бил позначаен како историчар отколку како владетел – го користи називот „саленес“ (salenes) за да ги опише карактеристиките на градот што бил под власта на кнезот Часлав од Рашка.
Посериозната експлоатација на солта започнала во османлискиот период (во 1477 година, Тузла станала „хас“, односно султански, царски имот), при што на денешниот плоштад „Сон“ (Солен плоштад) бил ископан бунар за солена вода, опкружен со садови за нејзино вриење (дури до осумдесет такви садови).
Денес, покрај музејската изложба, на тој плоштад се наоѓа фонтана украсена со мозаик (дело на уметникот Феличе Нитола од Равена), над која е поставена реплика на сад за добивање сол од неолитот.
Археолошките истражувања покажуваат дека населба од куќи на колци постоела во денешниот центар на градот уште во периодот на неолитот (младото камено време) – при што меѓу пронајдените артефакти имало и садови за добивање сол – што ја вбројува Тузла меѓу најстарите населби во Европа со континуирана населеност.
Жителите со поетски дух ја нарекуваат Тузла „град на зрно сол“ (и не е изненадувачки што еден литературен фестивал таму го носи името „Cum grano salis“); ова „зрно сол“ всушност се однесува на стотиците тони камена сол и саламура што останале по повлекувањето на Панонското Море.
Интензивното вадење сол (индустриската експлоатација започнала во 1885 година под австроунгарска власт) со текот на времето предизвикало слегнување на почвата, што довело до уривање на бројни згради и цели населби во центарот на градот (при што слегнувањето го достигнало својот врв околу 1970 година); овој процес на крајот довел до изградба на туристички комплекс составен од три солени езера („Паноника“, 2003–2012 г.).
Од навидум духовитата забелешка на директорот на Туристичката заедница на Тузла, Един Јахиќ, дека Тузла е „град што скршнал од патот“, произлегува дека „белото злато“ е истовремено и благослов и проклетство, но и дека жителите на Тузла успеале да ја претворат неволјата (уривањето на објекти) во предност (изградбата на комплекс од езера).
Покрај езерото и плоштадот „Соног“, како и пешачката зона (вклучувајќи го местото за средби „Кај Меша и Исмет“, плоштадот „Капија“, шеталиштето „Слана Бања“ и Градскиот парк), впечатливо место во центарот на Тузла е и најголемиот плоштад во Босна и Херцеговина – Плоштадот на слободата (Trg slobode).
И археолозите не копаа залудно овде, откривајќи остатоци што датираат од периодот од неолитот до отоманската ера; сепак, обележјата пронајдени на плоштадот на впечатлив начин ги прикажуваат периодите поврзани со овој регион: надворешноста на големата централна фонтана е украсена со орнаменти инспирирани од *стеќци* (средновековни надгробни споменици), а во близина се наоѓа скулптура што потсетува на *стеќак* и содржи бројни натписи; од едната страна на плоштадот се наоѓаат џамијата „Чаршија“ и јавна чешма од отоманскиот период, додека долж плоштадот е сместена истакната зграда од австроунгарскиот период, позната како „Барок“.
Сепак, потребно е едно појаснување во врска со оваа зграда: иако навистина е изградена во барокен стил, нејзиното завршување во 1900 година ја вбројува во стилот на историцистичкиот необарок.
Зградата била изградена за да обезбеди сместување за австроунгарскиот престолонаследник, надвојводата Франц Фердинанд (1863–1914), и неговата сопруга Софија (1868–1914) за време на нивната посета на Тузла.
Сепак, од некоја непозната причина, парот никогаш не ја посети Тузла; објектот постепено пропадна поради слегнување на почвата, претворајќи се – како што тогаш се коментираше – во грда глетка, за на крајот да биде урнат во 1983 година.
Сепак, во 2009 година беше изградена реплика на зградата; со својот изглед, таа стана не само впечатлив додаток на новоуредениот Плоштад на слободата, туку и последно поглавје во долгата историја на Тузла.
